Ko su nosioci bajraka Islama (reisu-l-uleme) u Bosni i Hercegovini?

U ovom tekstu želimo vas upoznati sa onima koji su nosioci bajraka Islama na ovim prostorima. Sigurno smo se zapitali koji su sve naši velikani obnašali funkciju reisu-l-uleme u bivšoj Jugoslaviji i Bosni i Hercegovini. Od trinaest naših predvodnika, čestitih alima i nosilaca najveće titule reisu-l-uleme u Bosni i Hercegovini, prvi je Mustafa Hilmi ef. (Hadži) Omerović. Povodom godišnjice njegovog ustoličenja u njegovom rodnom mjestu Kulen Vakufu 15.12.2014. godine biće upriličen prigodan vjerski program u kojem će svoje učešče uzeti učenici Medrese "Džemaludin ef. Čaušević" iz Cazina.

Biografski podaci:

Mustafa Hilmi-efendija Hadžiomerović rođen je u Kulen-Vakufu 1816. (1231) godi ne. Osnovno vjersko i opće obrazovanje stekao je u rodnom mjestu u mektebu pred muallimom Husein-efendijom. Kraće vrijeme učio je u medresi u Prijedoru, a onda je došao u Sarajevo u Gazi Husrev-begov hanikah 1833. (1248) godine. U hanikahu i u Kuršumliji medresi učio je pred Mehmed-efendijom Kučukom, znamenitim muderisom, pred kojim je učio i jedini šejh-ul-islam što ga je Bosna dala, Mehmed Refik-efendija Hadžiabdić. Pred Kučukom je učio do Munla Džamije, a potom je pohađao predavanja sarajevskog muftije Muhameda Šakir-efendije Muidovića i Muhamed-efendije Telalagića, koji su predavali u svojim kućama.

Godine 1837. otišao je u Istanbul u Hekim-Čelebi medresu i nastavio nauke pred najglasovitijim alimima ovog vremena, Vidinlijom i Denizlijom. Nakon deceniju i po nau kovanja u Istanbulu, uzeo je idžazet i spremio se za povratak u domovinu sa bosanskim hadžijama koji su se u to vrijeme vraćali iz Meke. Hadžije iz Bosanskog Novog nagovore ga da prihvati mjesto muderisa u Novom. U Sarajevo su stigli kada je bilo upražnjeno i mjesto muderisa u Kuršumliji medresi, nakon smrti Kučuka Mehmed-efendije. Znanci i prijatelji, naročito hadži Muhamedaga Hamamdžić, stadoše nagovarati Hadžiomerovića da primi ovo mjesto, ali on ne htjede dok mu to ne odobre Novljani. Nakon sporazuma sa njima, prihvatio je ovu dužnost 1852. godine. Godinu dana kasnije imenovan je i imamom Arebi-atik džamije.

Kao muderis Kuršumlije medrese, Mustafa Hilmi-efendija Hadžiomerović bio je član Prosvjetne komisije formirane 1869. godine sa zadatkom da provodi reforme u prosvjeti, vrši nadzor nad školama i bibliotekama, planira potrebna finansijska sredstva za prosvje tu, upravlja tim sredstvima i kontroliše njihovo namjensko trošenje.

Kada je 1856. (1273) godine smijenjen sarajevski muftija Muhamed Šakir-efendija Muidović, na njegovo mjesto postavljen je Mustafa Hilmi-efendija Hadžiomerović, koji se već istakao svojim sposobnostima, posebno dobrim poznavanjem šerijatskog prava.

Vršeći muftijsku službu sve do odlaska u penziju (skoro četiri decenije), Mustafa Hilmi-efendija Hadžiomerović izdao je veliki broj fetvi na niz aktualnih pitanja koje su nametale prilike i društveni odnosi koncem turske i početkom austrougarske vlasti u našim krajevima. (ljutoc.wordpress.com)

(Nije poznato da je sačuvana neka slika ili crtež prvog reisu-l-uleme. Kadić u svojoj hronici ga je na sljedeći način opisao: “Merhum Hilmi-efendija biješe srednjeg rasta, pun i debeo, okrugle glave, čela povisoka, rumena lica, nošnja obična hodžinska (nošnja mu mnogo ličila na arapsku jer mu je žuta anterija, ćitabija, koja je izvirivala ispod širokog džubeta, dosezala do nožnih članaka). Nosio je debelu šljaku. U govoru je imao poštapicu “oj le ja”.) (ljutoc.wordpress.com)

Prvo imenovanje reisu-l-uleme

„U početnom periodu šejhu-l-islam u Istanbulu, kao vrhovni vjerski autoritet u Osmanskom carstvu, odbijao je dati svoju saglasnost za uspostavu samostalne Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini koja će na sebe preuzeti svu odgovornost za organizaciju vjerskog života, formiranje potrebnih organa i ustanova, postavljanje i izbor čelnih ljudi, vjerskih službenika i svih ostalih poslova. Međutim, 1882. godine šejhu-l-islam imenovao je sarajevskog muftiju Hilmi ef. Omerovića za bosanskog muftiju i ujedno ga je ovlastio da može imenovati niže vjerske službenike i šerijatske sudije. Usljed ovoga Austro-Ugarska država carskim dekretom od 17. oktobra 1882. g. postavlja Hilmi ef. Omerovića za bosanskog muftiju i proglasila ga je prvim reisu-l-ulemom u Bosni i Hercegovini i ova godina se uzima godinom formiranja samostalne Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini. Istodobno su imenovana i četverica članova Ulema medžlisa, kao vrhovnog tijela za vjerska pitanja, a također je formirana Zemaljska vakufska komisija koja je bila zadužena za vakufske i mearifske poslove muslimana u Bosni i Hercegovini. Za prve članove Ulema medžlisa postavljene su kadije: Hasan ef. Pozderac, Mehmed Nezir ef. Škaljić,  Nuri ef. Hafizović i Hasan ef. Ibrahimović.

Izdavanjem menšure reisu-l-ulemi Hilmi ef. Omeroviću sa ovlastima vrhovnog bosanskog muftije smatra se prenošenjem stvarnog legitimiteta i ovlasti po pitanjima cjelokupne organizacije vjerskih pitanja i poslova na bosanskog reisu-ulemu od strane šejhu-l-islama u Istanbulu kao vrhovnog vjerskog autoriteta kojim je nastavljen duhovni kontinuitet uređivanja vjerskih poslova u Bosni i Hercegovini od strane reisa i izabranih predstavnika.

Menšura je ovlaštenje reisu za vršenje vjerskih poslova i pravo da daje ovlaštenja drugim licima. Do 1930.g. menšure su izdavane u Carigradu a od 1930. godine menšure, na temelju Ustava IZ, izadavane su u Bosni i Hercegovini.“ (rijaset.ba)

Reisu-l-uleme u Bosni i Hercegovini i bivšoj Jugoslaviji

 Mustafa Hilmi ef. (Hadži) Omerović                 1882-1893.

Mehmed Teufik ef. Azabagić                              1893-1909.

Hafiz Sulejman ef. Šarac                                     1910-1912.

Mehmed Džemaludin ef. Čaušević                     1913-1930

Hafiz Ibrahim ef. Maglajlić                                 1930-1936.

Fehim ef. Spaho                                                    1938-1942.

Ibrahim ef. Fejić                                                   1947-1957.

Sulejman ef. Kemura                                           1957-1975.

Naim ef. Hadžiabdić                                             1975-1987.

Hafiz Husein ef. Mujić                                         1987-1989.

Jakub ef. Selimoski, početkom 1990. postao vršilac dužnosti reisa, a od 1991-1993. g. reisu-l-ulema;

Mustafa ef. Cerić od 1993. do 1998.  naibu reis, i od 1998. do 15. novembra 2012. reisu-l-ulema Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini;

Husein ef. Kavazović od 15. novembra 2012. godine reisu-l-ulema Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini. (rijaset.ba)

Obrada: Novihorizonti.NET

Komentari

komentara

Ova stranica koristi kolačiće (cookies) za pružanje boljeg korisničkog iskustva, funkcionalnosti stranice i prilagođavanja sustava oglašavanja. Nastavkom pregleda portala slažete se sa korištenjem kolačića. Za nastavak pregleda portala kliknite na “Slažem se”. Više informacija

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close